Çocuklarda Denge Testlerinde Yaş Faktörü Öne Çıkıyor: Aynı Puan Farklı Anlamlar Taşıyabilir

Biruni Üniversitesi’nde yürütülen ve Frontiers in Neurology dergisinde yayımlanan araştırmada, çocuklarda denge ve koordinasyon becerilerini değerlendirmek için kullanılan üç farklı ölçeğin güvenilirliği incelendi. Araştırma, test sonuçlarının yalnızca sayısal puanlara göre değil, çocuğun yaşı ve gelişimsel özellikleri dikkate alınarak yorumlanması gerektiğini ortaya koydu.

Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Temel Tıp Bilimleri Bölümü Biyoistatistik ve Tıp Bilişimi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Dr. Öğr. Üyesi Cüneyd Parlayan, çocukluk döneminde motor becerilerin gelişmeye devam ettiğine dikkat çekti. Parlayan, aynı test puanının farklı yaşlardaki çocuklar için farklı klinik anlamlar taşıyabileceğini belirtti.

Çalışmada, 4–12 yaş arasındaki 34 sağlıklı çocukta Pediatrik Denge Ölçeği (PBS), Ataksi Değerlendirme ve Derecelendirme Ölçeği (SARA) ile Kısa Ataksi Derecelendirme Ölçeği (BARS) birlikte değerlendirildi.

“AYNI PUAN FARKLI YAŞLARDA FARKLI ANLAMLAR TAŞIYABİLİR”

Denge, koordinasyon ve ince motor becerilerin çocukluk boyunca gelişimini sürdürdüğünü belirten Parlayan, değerlendirmelerde yaş faktörünün mutlaka dikkate alınması gerektiğini söyledi.

Parlayan, “Küçük yaşlarda gelişimsel olgunlaşmanın henüz tamamlanmamış olması, bazı testlerde daha düşük puanlarla karşılaşılmasına neden olabilir. Dolayısıyla aynı test puanı, farklı yaşlardaki iki çocuk için aynı klinik anlamı taşımayabilir” dedi.

Çalışmada PBS puanlarının yaşla birlikte arttığını belirten Parlayan, 56 puan üzerinden 48 puanın okul öncesi dönemdeki bir çocuk için olağan kabul edilebilirken 10 yaşındaki bir çocukta denge performansında azalmaya işaret edebileceğini ifade etti. Parlayan, bu nedenle denge testlerinin yaşa göre yorumlanmasının önemini vurguladı.

34 ÇOCUK BEŞ UZMAN TARAFINDAN DEĞERLENDİRİLDİ

Araştırmanın yöntemine ilişkin bilgi veren Parlayan, 4–12 yaş arasındaki 34 sağlıklı çocuğun standart koşullarda değerlendirildiğini ve sürecin video kaydına alındığını aktardı. Kayıtlar, birbirlerinin puanlarını bilmeyen iki fizyoterapist ve üç çocuk nöroloğu olmak üzere toplam beş uzman tarafından bağımsız olarak incelendi.

Bu yöntemle, aynı çocuğu değerlendiren farklı uzmanların benzer sonuçlara ulaşıp ulaşmadığı ve ölçeklerin değerlendiriciler arasındaki güvenilirliği karşılaştırıldı.

PBS VE SARA’DA GÜVENİLİRLİK DAHA YÜKSEK

Beş uzmanın değerlendirmeleri birlikte ele alındığında PBS ve SARA ölçeklerinde değerlendiriciler arası güvenilirlik iyi, BARS ölçeğinde ise orta düzeyde bulundu. Tek bir değerlendiricinin sonuçları incelendiğinde PBS ve SARA’nın güvenilirliği orta düzeye gerilerken BARS’ın güvenilirliği daha düşük kaldı.

Parlayan, BARS ölçeğindeki sonucun uzmanlar arasındaki belirgin bir anlaşmazlıktan kaynaklanmadığını belirterek, sağlıklı çocuklarda ataksi bulgularının sınırlı olması nedeniyle puanların ölçeğin alt sınırında toplandığını söyledi. Çocukların yüzde 20,6’sının BARS’tan sıfır puan aldığını aktaran Parlayan, bu durumun küçük farklılıkların istatistiksel olarak ayırt edilmesini zorlaştırdığını ifade etti.

Araştırmada çocukların yüzde 52,9’unun PBS’den alınabilecek en yüksek puan olan 56’yı aldığı da belirlendi.

FİZYOTERAPİSTLER VE ÇOCUK NÖROLOGLARININ PUANLAMALARI KARŞILAŞTIRILDI

Çalışmada iki meslek grubunun değerlendirmeleri de karşılaştırıldı. PBS puanlarında fizyoterapistler ile çocuk nörologları arasında belirgin bir farklılık görülmedi. Buna karşılık fizyoterapistlerin SARA ve özellikle BARS ölçeklerinde çocuk nörologlarına göre bir miktar daha yüksek puan verme eğiliminde olduğu saptandı.

Parlayan, bu farklılığın meslek gruplarının motor performansı değerlendirme yaklaşımlarından kaynaklanabileceğini belirtti. Fizyoterapistlerin hareketin niteliğindeki küçük farklılıklara odaklanabildiğini, çocuk nörologlarının ise gözlenen farklılıkların nörolojik bir ataksi bulgusu oluşturup oluşturmadığını ön planda değerlendirebildiğini söyledi.

SAĞLIKLI ÇOCUKLARA AİT VERİLER KLİNİK DEĞERLENDİRMEYE KATKI SAĞLAYABİLİR

Parlayan, çalışmanın PBS, SARA ve BARS ölçeklerini sağlıklı çocuklarda birlikte değerlendirmesi ve fizyoterapistlerle çocuk nörologlarının puanlamalarını karşılaştırması bakımından literatüre katkı sunduğunu belirtti. Bulguların, çocuklarda denge ve koordinasyonun klinik değerlendirilmesinde bir referans çerçevesi oluşturabileceğini ifade etti.

Araştırmada kız ve erkek çocuklar arasında üç ölçek açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı. Parlayan, sonraki aşamada daha geniş katılımlı ve çok merkezli araştırmalar yürütülmesinin, farklı yaş gruplarının ayrıntılı incelenmesinin ve çocuklara özgü yaş temelli referans değerlerin oluşturulmasının önemli olduğunu kaydetti.

Araştırma; Doç. Dr. Elif Acar Arslan, Dr. Öğr. Üyesi Ece Gültekin, Dr. Öğr. Üyesi Gülsena Utku Umut, Arş. Gör. İrem Güney, Dr. Öğr. Üyesi Cüneyd Parlayan, Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Sert ve Prof. Dr. Güzide Turanlı imzasıyla Frontiers in Neurology dergisinde yayımlandı.